Dr. W. (Wim) Kok

foto Dr. W. (Wim) Kok vergrootglas
Met dank overgenomen van Parlement.com.

Wim Kok was als jonge hoogopgeleide bestuurder in de jaren zeventig en tachtig het gezicht van de nieuwgevormde FNV. Hij leidde het verzet tegen ingrepen in de sociale zekerheid door de kabinetten-Van Agt en -Lubbers. Na zijn vertrek als FNV-voorzitter werd hij als opvolger van Den Uyl politiek leider van de PvdA. Onder zijn leiding ging de PvdA een gematigder koers volgen, met erkenning van de noodzaak van hervormingen in de sociale zekerheid. Als vicepremier in het derde kabinet-Lubbers i kwam Kok zelf onder vuur te liggen vanwege ingrepen in de WAO. In de jaren 1994-2002 was hij de gezaghebbende minister-president van de Paarse kabinetten.

PvdA
in de periode 1986-2002: lid Tweede Kamer, fractievoorzitter TK, minister, minister-president, viceminister-president, politiek leider

Voornaam (roepnaam)

Willem (Wim)

Personalia

wijziging in naam en/of titulatuur
  • W. Kok, van 29 september 1938 tot 2 september 2003
  • Dr. W. Kok, vanaf 2 september 2003 (nadat aan hem door de Universiteit Nijenrode een eredoctoraat was verleend)

geboorteplaats en -datum
Bergambacht (Z.H.), 29 september 1938

overlijdensplaats en -datum
Amsterdam, 20 oktober 2018

Partij/stroming

partij(en)
PvdA (Partij van de Arbeid), vanaf 1 januari 1961

Hoofdfuncties/beroepen (10/18)

  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 3 juni 1986 tot 7 november 1989
  • fractievoorzitter PvdA Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 21 juli 1986 tot 5 november 1989
  • minister van Financiën en viceminister-president, van 7 november 1989 tot 22 augustus 1994
  • fractievoorzitter PvdA Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 4 mei 1994 tot 22 augustus 1994
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 17 mei 1994 tot 22 augustus 1994
  • minister-president en minister van Algemene Zaken, van 22 augustus 1994 tot 22 juli 2002
  • tijdelijk belast met coördinatie van aangelegenheden de Nederlandse Antillen en Aruba betreffend en met de zorg voor aan de Nederlandse Antillen en Aruba te verlenen hulp en bijstand, van 22 augustus 1994 tot 24 augustus 1994
  • fractievoorzitter PvdA Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 7 mei 1998 tot 14 mei 1998
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 19 mei 1998 tot 3 augustus 1998
  • voorzitter van verschillende 'high level groups' in opdracht van de Europese Raad en de Europese Commissie, van 2003 tot november 2004 (over uitbreiding van de EU en over groei en werkgelegenheid)

ambtstitel
  • minister van staat, van 11 april 2003 tot 20 oktober 2018

(in)formateurschap(pen) (2/4)
  • informateur (samen met G. Zalm en E. Borst-Eilers), van 14 mei 1998 tot 20 juli 1998
  • kabinetsformateur, van 20 juli 1998 tot 3 augustus 1998

U ziet een selectie van de loopbaan. In de uitgebreide versie is de gehele loopbaan in te zien.

Partijpolitieke functies (0/6)

In de uitgebreide versie is een overzicht van partijpolitieke functies opgenomen.

Nevenfuncties (2/34)

  • voorzitter "Club van Madrid", van november 2009 tot januari 2014 (denktank van voormalige regeringsleiders)
  • niet-uitvoerend bestuurder, China Construction Bank, van november 2013 tot 2017

afgeleide functies, presidia etc.
voorzitter vaste commissie voor de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 18 mei 1994 tot 22 augustus 1994

comités van aanbeveling, erefuncties etc.
  • lid Comité van Aanbeveling United Netherlands, vanaf 2005
  • lid Comité van Aanbeveling Kinderfonds MAMAS, tot 20 oktober 2018

U ziet een selectie van de nevenfuncties. In de uitgebreide versie is een overzicht van nevenfuncties in te zien.

Opleiding

In de uitgebreide versie is een overzicht van de opleiding(en) opgenomen.

Activiteiten

als minister-president (2/5)
  • Speelde tijdens het Nederlandse voorzitterschap van de Europese Unie (januari-juni 1997) een belangrijke rol bij de totstandkoming van het Verdrag van Amsterdam. Dat op 2 oktober 1997 ondertekende verdrag versterkt de bevoegdheden van de Europese Unie op terreinen als justitie, het vrije verkeer van personen, buitenlands beleid en gezondheidszorg. Het Europees Parlement krijgt meer wetgevende bevoegdheden.
  • Kreeg in 2001 veel waardering voor de wijze waarop hij de kwestie-Zorreguieta had opgelost. Hij schakelde onder andere minister van Staat Van der Stoel in bij onderhandelingen met de a.s. schoonvader van de prins van Oranje. De vader van Máxima Zorreguieta besloot uiteindelijk, vanwege de commotie die in Nederland was ontstaan over zijn rol tijdens het bewind-Videla, niet aanwezig te bij de huwelijksplechtigheid van zijn dochter.

als bewindspersoon (beleidsmatig) (2/3)
  • Gaf in 1990 het groene licht voor de bankenfusie van ABN en AMRO
  • Had een groot aandeel bij het opstellen van de ombuigingsoperatie in februari 1991 ("de Tussenbalans"), waarbij voor een bedrag van f 17 miljard aan extra ombuigingen werd afgesproken. De bezuinigingen worden bereikt door vermindering van overheidssubsidies, een huurverhoging van 5,5%, tariefsverhogingen in het openbaar vervoer, verhoging van accijnzen en motorrijtuigenbelasting en door een grote-efficiency operatie. Beperking van het ziekteverzuim moet f 1 miljard opleveren. Ook in de gezondheidszorg, bij defensie en in de welzijnssector wordt bezuinigd. Een voorgenomen verlaging van de btw gaat niet door. (21.998)

als bewindspersoon (wetgeving) (2/9)
  • Bracht in 1998 samen met minister Van Aartsen en staatssecretaris Benschop de wet tot stand tot Goedkeuring van het op 2 oktober 1997 tot stand gekomen Verdrag van Amsterdam houdende wijziging van het Verdrag betreffende de Europese Unie en de Verdragen tot oprichting van de Europese Gemeenschappen. Het verdrag roept onder meer de functie van Hoge Vertegenwoordiger voor het Gemeenschappelijk Buitenlands en Veiligheidsbeleid in het leven. Het personenverkeer komt onder de eerste pijler te vallen en het Schengenverdrag wordt deel van het Europese Verdrag. De positie van het Europees Parlement wordt versterkt door grotere bevoegdheden op het terrein van onder andere milieu, vervoer en sociaal beleid. (25.922)
  • Bracht in 2001 als minister-president samen met minister Van Aartsen en staatssecretaris Benschop de wet tot Goedkeuring van het Verdrag van Nice in het Staatsblad. Dit in februari 2001 gesloten verdrag bereidt de Europese Unie voor op de uitbreiding conform de besluiten van de Europese Raad van Helsinki. In verband met die aanstaande uitbreiding zijn hervormingen nodig ten aanzien van de besluitvorming in de Unie en de stemmenweging in de Europese Raad. Door de hervormingen moeten eind 2002 nieuwe lidstaten kunnen toetreden. Daarnaast heeft het verdrag betrekking op het Hof van Justitie en het Europese Veiligheids- en Defensiebeleid. (27.818)

als (in)formateur
  • Kreeg op 6 juli 1994 het verzoek om met het oog op de vorming van een kabinet op zo kort mogelijke termijn een regeringsprogramma op hoofdlijnen op te stellen, waarbij in het bijzonder aandacht wordt gegeven aan het financieel en sociaal-economisch beleid en de begroting voor 1995. Dit programma zou worden voorgelegd aan de Tweede Kamerfracties van PvdA, CDA, VVD en D66 ten einde vervolgens te kunnen vast te stellen welk kabinet kon worden gevormd, dat kon rekenen op een vruchtbare samenwerking met de volksvertegenwoordiging. Bracht op 28 juli verslag uit, waarin vorming van een kabinet van PvdA, VVD en D66 werd aanbevolen. Kreeg een dag later de opdracht dat kabinet te vormen en slaagde daar op 19 augustus in.
  • Kreeg op 14 mei 1998 samen met E. Borst-Eilers en G. Zalm het verzoek een onderzoek in te stellen naar de mogelijkheden van de spoedige totstandkoming van een kabinet van PvdA, VVD en D66. Zij adviseerden daar op 2 augustus toe, nadat onderhandelaars overeenstemming hadden bereikt over een ontwerp-regeerprogramma. Op 20 juli kreeg hij de opdracht een kabinet van PvdA, VVD en D66 te vormen. Daar slaagde hij op 2 augustus in.

op het gebied van de EU (2/4)
  • Presenteerde als voorzitter van een 'high level group inzake de Lissabon-strategie' in november 2004 het rapport "Facing the Challenge"; dit rapport waarschuwde Europese regeringsleiders over de stagnatie van de economische, sociale en milieudoelstellingen van de Lissabonagenda die de Europese Unie in 2010 tot de meest concurrerende en kennisintensieve regio ter wereld moet maken.
  • Lid van het Action Committee for European Democracy inzake de toekomst van de Europese Grondwet; de groep staat onder leiding van de voormalige Italiaanse premier Amato, vanaf oktober 2006

U ziet een selectie van activiteiten. In de uitgebreide versie is het gehele overzicht van activiteiten in te zien.

Wetenswaardigheden

algemeen (3/11)
  • Diende op 16 april 2002 zijn ontslag in. Op die wijze nam hij de politieke verantwoordelijkheid voor de mislukte (door Nederlandse militairen uitgevoerde) VN-missie in de enclave Srebrenica (een zgn. 'safe area). In 1995 werd die enclave door de Bosnische Serven ingenomen, waarna de mannelijke bevolking (7000 man) werd weggevoerd en vermoord. Directe aanleiding voor de ontslagaanvrage waren de bevindingen van een door het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD) uitgevoerd onderzoek naar de gang van zaken tussen het moment van uitzenden van de missie 1993 en de afhandeling van de affaire in 1998. De overige ministers zagen in het besluit van Kok reden om ook hun ontslag in te dienen.
  • Bracht in juni 2002 samen met minister Herfkens een bezoek aan Bosnië om nabestaanden van de massamoord in Srebrenica te ontmoeten. Wilde daarmee jegens hen een verzoenend gebaar maken.
  • Woonde in 2014 als minister van staat namens de regering de begrafenis van de Israëlische oud-premier Sharon bij

uit de privésfeer
  • Op 27 oktober 2018 vond in het Concertgebouw in Amsterdam een herdenkingsbijeenkomst, waarbij onder meer premier Rutte en PvdA-fractievoorzitter Asscher het woord voerden. Voor overheidsgebouwen gold als instructie dat de Nederlandse vlag halfstok zou worden gevoerd.
  • Zijn vader was timmerman

anekdotes en citaten
  • Toen hij aan het einde van formatie van 1994 vreesde dat zijn humeur onder zijn vermoeidheid zou gaan lijden, schreef hij - op suggestie van zijn echtgenote - als reminder in zijn handpalmen: VG-GH. Dat betekende 'Veel Geduld. Goed Humeur'.
  • Zei in zijn J.M. den Uyl-lezing op 11 december 1995: "Het afschaffen van ideologische veren is voor een politieke partij als de onze niet alleen een probleem, het is in bepaalde opzichten ook een bevrijdende ervaring." Daarmee citeerde hij - in een door Bram Peper geschreven rede - partijideoloog Paul Kalma (uit 1987). De term 'ideologische veren' kwam van Neelie Kroes, toenmalig echtgenote van Peper. Hij constateerde dat het proces daartoe in 1995 bijna was voltooid en dat de PvdA zich moest richten op de inhoud van problemen waarmee mensen werden geconfronteerd.
  • Kreeg in 2001 bij het debat over het voorgenomen huwelijk van de Prins van Oranje met Máxima Zorreguieta veel lof. VVD-fractievoorzitter Dijkstal zei: "De andere leden van het kabinet zullen mij niet euvel duiden dat ik in het bijzonder de minister-president prijs voor de zorgvuldige en prudente wijze waarop hij inhoud heeft gegeven aan de ministeriële verantwoordelijkheid. In één woord: klasse."

verkiezingen
  • Kreeg bij de Tweede Kamerverkiezingen van 1986 als 'lijstduwer' (nummer 2 op de lijst) 570.000 voorkeurstemmen

U ziet een selectie van wetenswaardigheden. In de uitgebreide versie is een overzicht van wetenswaardigheden opgenomen.

Familie/gezin

In de uitgebreide versie zijn, indien bekend, de familierelaties opgenomen.

Uitgebreide versie

In het digitale biografisch archief van PDC, partner van het Montesquieu Instituut, is een uitgebreide versie van deze pagina aanwezig met bijvoorbeeld partijpolitieke functies, maatschappelijke nevenfuncties, opleiding en wetenswaardigheden. Laat het ons weten als u daar belangstelling voor heeft.

Op bovenstaande tekst en gegevens zijn auteursrechten van PDC van toepassing; overname, in welke vorm dan ook, is zonder expliciete goedkeuring niet toegestaan. Ook de afbeeldingen zijn niet rechtenvrij.

De biografieën betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was. PDC ontvangt graag gemotiveerde aanvullingen of correcties.

Deze website is tot stand gekomen mede dankzij een subsidie van Instituut Gak.